
Tepede uygun havayı beklerken çoğu muhabbete konu olan "Naylon kanatla uçuyorsun, sen kendi kanadına bak seninki muşambadan yapılmış" türünde şaka ile karışık takılmalar aslında gerçeğe oldukça yakındır. Naylon (poliamid PA 6.6) ve Polyester, Yamaç Paraşütü kumaşında kullanılan en yaygın hammaddelerdir.
Bizler ilk Yamaç Paraşütümüzü satın alırken çoğunlukla eğitmenlerimizin ithal ettiği markayı tercih ederiz. Çoğumuz duymuşuzdur; bir diğerinin getirdiği kanat genelde ya tehlikelidir veya çabuk eskir. Tehlike göreceli olarak değişse de ya eskimesi? Başka bir uyarıya gerek kalmaz, zaten kısıtlı para ile bu spora gönül vermiş pilot can evinden vurulmuştur. Uçuş ve malzeme hakkında bilgi seviyemiz de az olduğu için kanat tercihimiz doğal olarak şahsi tercihlerden oluşmamaktadır. İlk bir kaç yılı atlattıktan sonra kanadımızı değitireceğimiz zaman bu sefer arkadaşlarımızın kanatlarıyla yaptığımız kısa uçuşlar, yabancı dergilerin testleri veya tanıyıp güvendiğimiz, bizden daha tecrübeli pilotların yorumları kanat seçimimizde etkili olmaktadır. Güvenlik, marka, renk ve moda söz konusu seçimde etkili olduğu kadar çoğumuz için kanadın üretildiği malzeme de önemlidir. Bu yazının amacı yüksek teknoloji ile üretilen bu kumaşların tanıtımına giriş yapmaktır.
Tekstil veya kimya mühendisliği eğitimim olmadığını baştan belirtmekle beraber, materyaller hakkındaki bilgiler ikinci kanadımı alacağım zaman yaptığım araştırmalar ve çoğunlukla söz konusu malzemenin üretiminin yapıldığı şirketlerin yetkilileriyle yapılan görüşmeler sonucu edinilmiştir.
Aslında basit anlamda iki oval kumaşın arka ve yanlarının dikilip, ön tarafının hava girişine izin verecek sekilde açık birakıldığı yapılar olan Yamaç Paraşütleri bu hava girişi sayesinde bildiğimiz formunu kazanmakta ve geçirgenliğinin nisbeten az olması sayesinde havada belirli bir oranda süzülmesi mumkun olmaktadır.
Naylon (poliamid) ; dayanıklılık, esneklik, aşınmaya mukavim olması sebebiyle tercih edilirken, Polyester ise daralıp kısalmaması ve çok çabuk kuruması sayesinde öne çıkmaktadır. Naylon ve türevi olan poliamid (genelde DuPont üretimi PA 6.6 iplik ile dokunur) en sık kullanılan hammaddelerden biridir. (Polyester'ı hammadde olarak Teijin kullanmaktadır, diger markalar naylon'u tercih etmektedirler) Tüm bu olumlu özelliklerine karşın her iki kumaş hammaddesi de (poliamid ve polyester) U.V. ışınlarına karşı büyük ölçüde hassastır. Söz konusu hassasiyet kumaşın başta güneş olmak üzere dış etkenlerden korunmasını gerektirmektedir.
Kumaşın korunması ana olarak Poliüretan veya Silikon ile sağlanırken, koruma yöntemi, kumaşa emdirme veya kaplama ile gerçekleşmektedir. Porcher, Teijin ve Toray adlı üreticiler poliüretan kaplamayı tercih ederken Gelvenor ve Perseverance ise poliüretan kaplama üzerine silikon ile ikili korumayı tercih etmektedir. Unitika ise sadece silikon kaplamayı tercih etmektedir. Poliüretan ve Silikon'un haricinde, özellikle hücum kenarlarının kaplanmasında Mylar kullanılmaktadır. Mylar'ın dayanıklılığın dışında bir diğer kullanım sebebi ise hücum kenarının ve dolayısıyla hücrelerin formunu / şeklini kolayca sağlayabilmesidir. Apco 49 gr/m² varan ağırlıklarda Gelvenor kullanıp porozite ve dayanıklılığa fazlasıyla önem verdiğinden olsa gerek 180 gr/m² ağırlıkta Mylar'ı Tetra (DHV 1) ve Presta'ların (DHV 1-2) hücum kenar kaplamalarında kullanmakta sakınca görmemiştir. (Apco Keara'da -DHV 2- ise 80 gr/m² kullanmıştı...) Freex Pure, Sol'un tüm kanatları, Sky Brontes, Gradient Aspen hatırladığım ve hücum kenarında Mylar kaplama kullanan bir kaç örnektir. Mylar'ın atası 1952 yılında Dupond tarafından icad edilmiş polyester (polyethylene terepthalate) kaplama türüdür. Dacron'un geliştirilmesi ile bulunmuştur. Ana kullanım yeri ambalajlama, manyetik ses ve görüntü kasetleri'dir. Günümüzde DuPont Teijin ortaklığı tarafından üretilmektedir. Yazının devam eden bölümlerinde göreceğiniz gibi Teijin de üreticilere yamaçparaşütü kumaşı imal eden bir şirkettir.
Naylon ve polyester mukayese edilmek istenirse;
|
|
Naylon (poliamid)
|
Polyester (Dacron)
|
|
Gerilim Kuvveti (22° C ve %68 nispi nem'de)
|
7.0 gram/ denier
|
6.0 gram/ denier
|
|
Aşınma Direnci
|
Mükemmel
|
İyi
|
|
Erime Sıcaklığı
|
250° C
|
248.8° C
|
|
Asit Direnci
|
Fena Değil
|
İyi
|
|
Alkali Direnci
|
Mükemmel
|
Fena Değil
|
|
Küf Direnci
|
Küften Etkilenmez
|
Küften Etkilenmez
|
|
Esneme telafisi
|
Üstün
|
Mükemmel
|
|
Elastikiyet Ömrü
|
Mükemmel
|
İyi
|
|
Kopma Uzaması
|
30-37%
|
19-23%
|
|
Su emilimi (%95 nispi nem'de)
|
%8
|
%2.5
|
Gerilim Kuvveti (Tensile Strength); kumaşın yırtılmadan taşıyabileceği azami gerginliğe denir. Denier ipliklerin kalitesini ve inceliğini belirtmede kullanılan ölçü birimidir. Tablodaki 7 gram/denier ise, 1mm çapındaki tek bir ipliğin kopmadan 70kg taşıyabileceği anlamına gelmektedir. Naylon tabloda da görüleceği gibi aynı ısı ve bağıl nem'de 10kg'lık bir avantaja sahiptir.
Aşınma Direnci (abrasion resistance); adından da anlaşılacağı üzere daha yüksek olan değer, materyalin aşınmaya karşı olan mukavemetini gösterir. Sürtünmeden doğan aşınma belirli bir aşındırıcıya, örnek ürünün belirli bir basınçla sürtünmesi sonucunda ölçülür.
Kopma uzaması, yüzde olarak verilir ve malzemenin kopana kadar normal boyunun ne kadarı kadar uzadığının bilgisini içerir. Malzemeye çekme testi yaplır. Her birim kuvvet artımına denk gelen uzama ölçülür.Böylece gerilme - şekil değiştirme eğrisi çıkar. Eğiminin koptuğu noktadaki kuvvet, mukavemetidir. Koptuğu noktadaki uzama ise bu kopma uzaması'dır (elongation)
Elastikiyet Ömrü (Elastic Recovery) belirli bir kuvvet uygunlandıktan sonra esneyen materyalin bırakıldığında tekrar orjinal formuna dönebilmesidir. Yamaçparağütü için kopma veya yırtılma direnci önemli olduğu kadar, formunun bozulmaması açısından Elastikiyet ömrü de oldukça önemlidir.
Tokluk (Toughness); uzama ve mukavemeti bileşik bir değeridir. Tok malzemeler darbeye daha dayanıklıdır. Bizlerin kullanım amacı darbeye mukavim olmasından ziyade mukavemet, kopma uzaması ve geçirgenlik gibi değerlerdir. Bahsedilen eğrinin altında kalan alan, yani gerilme, şekil değiştirme fonksiyonunun integrali, malzemein kopuncaya kadar emmdiği enerji seviyesini verir. Bu da tokluk olarak adlandırılır.
Uzama, tokluk ve mukavemet'i anlam olarak karşılaştırısak;
Mukavemeti (Stiffness veya Strength) fazla olan malzemeler daha büyük yük taşır. Uzaması fazla olan malzemeler daha sünektir az olan malzemeler ise daha gevrektir. Tokluğu fazla olan malzemeler ise darbelere daha dayanıklıdır.
Mesela beton daha çok yük taşır, ama uzaması az olduğundan gevrektir. İmalat çeliği, plastikler uzaması fazladır. Daha sünektir.
Bu iki değerin bileşkesi (yani bahsi geçen eğrinin altında kalan alan ile adlandırılan) tokluk ise o malzemeyi kırmak için gerekli darbenin büyüklüğüdür.
Yırtılkların büyümesi ise Ripstop dokuma ile önlenmektedir. Ripstop dokuma ipliğin kare düzeninde dokunarak yırtılmalara bariyer oluşturmasıdır.
Yırtılma kuvveti ana olarak cila ve kaplama sıkılığına ve kırılma kuvvetine bağlıdır.
Daha kuvvetli iplikler, daha yüksek kırılma kuvvetine ve dolayısıyla yırtılma kuvvetine sahiplerdir.
Yukarıdaki bilgiler naylon ve polyester karşılaştırma tablosunun daha kolay anlaşılması için verilmekle beraber, yamaç paraşütü üreticileri ve tasarımcıları için malzeme seçimindeki önemli kriterler; yırtılma mukavemeti, hava geçirgenliği (porozite) ve esneme'dir. Bunların yanı sıra ağırlık ve malzeme yaşlanması da bahsi geçen faktörlerin meydana getirdiği ve göz önünde bulundurulması gereken kriterlerdir. Söz konusu faktörler malzeme seçimini etkilediği gibi kanadın uçuş karakteristiğini de oldukça önemli ölçüde etkilemektedir. Kanat tasarımcıları bu sebeple kullandıkları materyalleri de göz önüne almak zorundadırlar. Geçtiğimiz yıllarda kullandıkları Carrington kumaşıyla Carbon (üst kumaş Carrington N1080 44 gr/m² , alt kumaş Skytex9052 36 gr/m²) modelinin yerine, Hannes Papesh yeni tasarımı olan Artax'ta (DHV1-2) Gelvenor kullanmaya karar verdiginde kumaş'ın farklı material özellikleri Artax'in uçuş karakteristiğini etkileyeceğinden tasarım değişikleri yapmıştır. Bu da tasarım süresinin beklenenden uzun olmasına yol açmıştır.
Kanatlarda kullanılan kumaş markaları arasında en bilinenler şunlardır;
Gelvenor (Apco, Airwave, Ozone, SOL...)
Porcher Marine (Advance, Airea, Firebird, Flying Planet, Gin, Gradient, ITV, MacPara, Nova, Ozone, Pro Design, Sky, UP, Windtech, Freex, Paratech)
Toray (Edel, ITV, Swing)
Perseverance (özel anlaşma ile sadece Swing)
Sofileta (Swing)
Carrington (artık üretilmiyor ama eskiden Trekking, XIX, Swing ve Freex'te kullaniliyordu)
Teijin (eskiden Paratech, Flight Design; artık çok kullanılmıyor)
Teijin Ltd'in yan kuruluğu olan Unitika LTD'in üretimi Unitika kumaş (Geçmişte SOL ve NOVA tarafından kullanılmaktaydı)
Carrington Novare (İngiltere) Dewsbury, West Yorkshire'da kurulan şirket 2000 yılına kadar sektörde önemli bir üreticiyken IPT Grubu tarafından satın alınmış ve daha sonra da giderek artan rekabet ve düşen fiyatlar sonuçu yamaç paraşütü kumaşı üretmeyi durdurduğunu açıklamıştır. Novare marka kumaş Poliamid Naylon esasli olup 42 gr/m² ağırlığa sahipti.
Porcher Marine, NCV (Fransa) 1912 yılında Porcher kardeşler tarafından kurulan şirket 1950 yılında tekstil'e yönelmiş ve 1980 yılında da paraşüt ve benzeri kumaşlar üretmeye başlamıştır. 2000 yılındaki satış hacmi 600 milyon Euro olan şirket çoğu üreticinin tercih ettiği bir markadır. NCV üretim yerini ifade eder; Nebon Carle-Vassoilles. Porcher Marine'nin üretiminde 4 değişik ağırlığa sahip kumaş türü bulunmaktadır. Söz konusu 4 kumaş türüne ise 3 farklı kaplama uygulanmaktadır. Porcher'in en önemli özelliklerinde birisi Avrupa Birliğince uyulması mecbur kılınan üretim esaslarına uygun olarak Su (bildiğimiz H20) bazlı poliüretan kaplama geliştirmeleridir. Söz konusu kaplama emdirme yöntemi ile kumaşa işlenmektedir. Avrupa Birliği solvent kullanımını önemli ölçüde engellenemekte ve Birlik ülkelerinde satışı yapılan ürünlerin satış yapabilmeleri için bu kurallara uyması gerekmektedir.
Freex ornegin kanadın üst kısmında Porcher Marine 9017 E77 kullanmaktadır. 40 gr/m² ağırlığa sahip bu kumaşın yanısıra 44gram ağırlığa sahip 9092 E85 kumaşı ise hücum kenarında kullanmakta ve söz konusu bölümün aşınmaya mukavim olması sağlanmaktadır.
Freex'ten Kevin Payne gelvenor'u çok elastik olduğunu ve şekil bozukluğuna yol açabileceğini düşündüğü için porozite avantajına rağmen tercih etmemektedir.
Porcher Marine üretimi 4 farklı kumaş çeşitinin ana özellikleri şu şekildedir;
- SKYTEX; POLYAMIDE (NAYLON), 40-50 gr/m², iplik/lif 6.6 µ
- NEW SKYTEX, POLYAMIDE (NAYLON), 36±3 gr/m², S9052 6.6 µ
- NEW SKYTEX POLYAMIDE (NAYLON), 40±2 gr/m², S9017
- NEW SKYTEX POLYAMIDE (NAYLON), 45±3 gr/m², S9092
Genelde kullanılan Skytex 9017 PA 6.6 yüksek güçlü (high tenacity) ipliklerden dokunmuştur. Kullanıldığı yere göre E38A, E77A veya E29A ile kaplanır..
Gelvenor Textiles (Güney Afrika) 1956 yılında kurulan firma iki yıl sonra paraşüt kumaşı üretmeye başlamıştır. Şirketin ana alıcısı ülkenin Silahlı Kuvvetleridir. Ana ihracat kalemi de İsrail'li bir yamaç paraşütü üreticisi olan Apco Aviation'dur. Halihazırda iki farklı kumaş üretmektedir;
- LCN 0066 OL KS (üst taraf için) 48 gr/m²
- LCN 066 K54 C17 (iç destekler ve bağlantılar-ribs) 44 gr/m²
Her iki kumaş da Poliamid Naylon bazlıdır. Şirket devamlı surette yamaçparaşütü, paraşüt ve sıcak hava balonlarında kullanılmak amacıyla daha hafıf ve dayanıklı kumaşların geliştirilmesine; bir başka deyişle hafifletmeye ve sağlamlaştırmaya çalışmaktadır. Her iki kumaş da silikon katkılı poliüretan ile kaplanmaktadır. Kumaşın Ultraviyole Işığa (U.V.) karşı korunması önce poliüretan, ardından da “çift kat” Silikon kaplama ile sağlanmaktadır.
Gelvenor oldukça uzun ömürlü bir malzemedir. Örnek verilecek olursa LCN 0065 F01 PZ ile üretilmiş bir yedek paraşüt porozite testinde 10 yıl sonra bile hala kullanılabilir olduğu görülmüştür. Aynı ürün, gerilme ve yırtılma testlerini de başarıyla geçmiştir.
Apco Avitation, Güney Afrika'nin çok yüksek ultravioyle endeksine sahip göklerinde 400 saatin üzerinde uçuşu bulunan ve hala testleri geçen kanatlar olduğunu ifade etmektedir.
Gelvenor kullanan üreticilerden en bilineni hiç kuşkusuz Apco'dur. Apco tüm üreticiler içinde ilk olarak 250 saat / 3 yıl garantisini vermiş şirkettir. Bu aralar 3 yıl garantiyi neredeyse tüm üreticiler uygulasa da başlangıç kumaşın porozitesine güvenen Apco'dan gelmiştir. Garanti konusunda en son ulaşılan nokta Nova tarafından tüketiciye sağlanmaktadır. 1 yıl bedava onarım, 3 yıl garanti ! Biliyorsunuz, Nova üst kumaşta artık Gelvenor'u tercih etmekte...
Perseverance Mills; Swing ile özel bir anlaşma yaparak tekrar yamaç paraşütü kumaşı üretimine dönen şirket 1901 yılında kurulmuştur. Yapılan anlaşma uyarınca Perseverance sadece Swing'e kumaş tedarik etmektedir. 44 gr/m² ağırlığındaki hafif naylon kumaş ayni Gelvenor kumaş gibi önce Poliuretan ardından Silikon ile kaplanmaktadır. Kumaş, DuPont 6.6 Naylon iplik'ten dokunmuştur.
Toray Ind. (Asia) bir çok ülkede üretim tesisleri bulunan şirket (Japonya, Malezya, Tayland, Endonezya, Çin ve Çek Cumhuriyeti) Naylon bazlı, poliüretan kaplı, 40 ila 49 gr/m² ağırlıkta kumaş üretmektedir.
Sofileta (Fransa) , Sofly markası ile üretim yapan Sofileta'nın iki farklı modeli bulunmaktadır. 4013/4014 ve 4015. 4013/4014 modeli 45+/-2 gr/m² ağırlığa sahiptir. Naylon, Poliamid hammadde'den üretilmektedir. Bu yıl itibariyle Perseverance'nin yanında Sofly markası ile Sofileta'da Swing'e kumaş satmaya başlamıştır. Procher Marine'nin yan kuruluşu'dur.
Teijin (Japonya), Teijin geçmişte olarak Mylar kaplama ile adını duyurmuştur. Polyester Tergal hammadde'den üretilen Mylar çok dayanıklı olduğu ve kolay form tuttuğu için hücum kenarında kullanılmaktaydı. Ancak çok ağır olan Mylar'ın (60-70 gr/m², hatta 180 gr/m²) kullanımı tartışılmaktadır. Teijin aynı zamanda 38-48 gr/m² ağırlığa sahip yine Polyester (Tergal) hammadde'den Teteron ve Power Rip markalı kumaşlar da üretmektedir. Teijin Ltd'in yan kuruluşu olan Unitika LTd'nin ise 3660 ve 3670 Naylon kumsşı modelleri bulunmaktadır. Unitika'nın kullanım yeri genelde yük taşımayan ancak kanadın formunu sağlayan kanat içi bağlantılardır.
Her kanadın farklı kullanım amacı olduğu gibi, her kumaşın da farklı özellikleri vardır. Eğitim kanatları yer çalışmalarında daha fazla eziyete maruz kalacakları için üst yüzeylerinin daha dayanıklı olması önemli bir tasarım kriteriyken, yarışma kanatları için en önemli husus süzülme oranı ve performanstır. Benzer şekilde, başlangıç kanatlarıyla genelde kısa uçuşlar ve sık iniş kalkış yapılmakta, daha üst sınıf kanatlarla ise uzun uçuşlar ve dolayısıyla UV ışınlarına maruz kalma zamanı artmaktadır. İlerleyen teknoloji ile kumaşın ağırlığı ve hava geçirgenliği azaltılıp, ömrü uzatılmaya çalışılmaktadır. Kaplamanın kalınlığının arttırılması ile geçirgenlik ve dolayısıyla kumaşın ömrünün uzatılması en kolay çözüm gibi görünse de artan ağırlık Frontal veya Asimetrik kapanmalardan nisbeten yavaş ve fakat daha şiddetli bir açılmaya sebep olmaktadır. Tasarımcılar genellikle metre kare başına üst yüzeyde 42 ile 48gram alt yüzeyde ise 36 ile 38 gram arası ağırlığa sahip kumaşlar kullanmaktadır.
Ağırlık sebebiyle karşılaşılan sorunlardan birisi de kalkışta yaşanmaktadır. Çok uzun ömürlü olan ve m² başına göreceli olarak daha ağır malzeme kullanan üreticilerin yamaç paraşütleri belirli bir açıya, hatta tepeye kadar oldukça yavaş gelmekte, bu da pilot için dezavantaja dönüşmektedir.
Ağırlığın bir diğer etkisi de dönüşlerde görülmektedir. Aynı kanat profilinin daha hafif veya daha ağır kumaştan imal edilmesi dönüş yarıcapını ve hızını etkilemektedir.
Genelde tasarımcıların ve üreticilerin tercih ettikleri kumaş seçimi şu şekilde olmaktadır.
Üst kaplama Gelvenor.
En düşük hava geçirgenliğine ve yüksek UV korumasına sahip olmalı. Yere en çok sürtünen yüzey olması sebebiyle en dayanıklı ve havadayken devamlı UV ışınlara maruz kalacağından en yüksek UV koruması gerekmektedir.
Alt yüzey New Skytex veya Toray.
Üst yüzey yukarıda bahsedilen sebeplerden dolayı yeterince ağır olacağından alt yüzeyin yırtılmaya dayanıklı ama hafif olması tercih edilmektedir. Üst yüzey kadar UV ışınlarına maruz kalmayacağı için nisbeten düşük bir korumaya sahip olması yeterlidir.
Hem alt hem de üst yüzeyin suya mukavim olmasından ziyade üst yüzeyin suyu geçirmemesi, alt yüzeyin de suya dirençli olması esastır. Her iki yüzeyin de tamamen su geçirmemesi kuruma problemlerine yol açabilmektedir.
İç bağlantılar (Rib) yine Skytex veya Toray
İç bağlantılarda taşıyıcı olan kısımların deformasyona uğramaması ve yırtılmaya mukavim olması esastır. UV'ye dayanıklılık o kadar da önemli değildir. İç bağlantılar kanadın formunu/şeklini sağladıkları için yırtılmaya karşı dayanıklı olması çok önemlidir. Yer çalışmalarında hücüm kenarı üzerine kanadın yere çarpılmaması gerekmektedir.
Sky Atis'te (DHV 1-2) Üst yüzeyde Skytex 9017 kumaş ve E 77A kaplama, alt yüzeyde ise yine aynı kumaşı E 38A kaplamayla kullanılmıştır. Kanadın içinde (Rib'lerde) ise Skytex 9017 kumaş ve E29A kaplama kullanılmıştır. Sky Brontes'te (DHV 2) ise yine Skytex 42 gr/m² kullanilmıştır.
Firebird Grid'de (DHV 1-2) üst yüzeyde Skytex 9017 kumaş ve E77A kaplama (40 gr/m²), alt yüzeyde ise Skytex 9017 kumaş ve E38A kaplama (yine 40 gr/m²) kullanılmıştır.
Nova Artax'ta (DHV 1-2) Üst yüzeyde Gelvenor LCN0066 OL KS, alt yüzeyde ise Skytex kumaş ve yerine göre E71A ve E29A kaplama kullanılmıştır.
Pro Design Jazz'da (DHV 1-2) Porcher Marine Skytex 9017 kumaş ve E77A kaplama kullanılmıştır.
Paratech P43'te (DHV 1-2) hem alt hem de üst yüzeyde Skytex 9O92, 44 gr/m² kumaş kullanılmıştır.
Apco Presta'da (DHV 1-2) Gelvenor 46 gr/m² kumaş kullanmış olup sadece hücum kenarında 180 gr/m² Mylar Trilam kaplama kullanmıştır. Benzer şekilde, Apco Keara'da da (DHV 2) Gelvenor 46 gr/m² kumaş kullanmış olup sadece hücum kenarında 80 gr/m² Mylar Trilam kaplama kullanmıştır.
Eski Swing Astral 2'de , hem alt, hem de üst yüzeyde CarringtonN1097 44 gr/m², kullanılırken, yeni Swing Astral 3'te Perseverance, üst yüzeyde PN6 45 gr/m² ve alt yüzeyde de Toray WT7 44 gr/m² kullanılmaktadır.
Gin Boomerang 3'de (Yarışma Kanadı), Skytex 9017 kumaş -E85A kaplama (40 gr/m²) , kullanmıştır.
Independence Dragon 2'de (DHV 1-2) Hem alt, hem de üst yüzeyde Skytex 9092 kumaş ve E77A kaplamayı (45 gr/m²) kullanmıştır.
Epsilon 4'te (DHV 1-2), Skytex 9O92 44 gr/m² kullanmıştır
Gin Oasis'de (DHV 1-2) Şirket Skytex 9092 kumaş ve E85A kaplama (45 gr/m²) kullanmaktadır.
Ozone Octane'un üst yüzeyinde 49 gr/m² Gelvenor alt yüzeyde ise Skytex kullanılmıştır. Üç yıl önce üretimini Vietnam'daki kendi fabrikarlarına taşıyan Ozone, Atom'dan itibaren tüm paraşütlerini kendi tesislerinde üretmiştir. Ozone Vulcan'da (DHV 2) aynı şekilde üst yüzeyde Gelvenor, alt yüzeyde ise Skytex kullanmaktadır. Ozone Vibe'da da (DHV 1-2) benzer şekilde üst yüzeyde Gelvenor 49 gr/m², alt yüzeyde Skytex 45 gr/m² kullanmıştır.
Son olarak kendi kullandığım kanat Airwave Sport 2'nin (DHV 1-2) üst yüzeyinde Gelvenor 49 g/m² , alt yüzeyinde ise Skytex 9017 kumaş (40 g/m²) ve E38A kaplama kullanılmış olup iç bağlantılarında ise yine Skytex tercih edilmiştir.
Genel olarak daha koyu ve yoğun renkler ultraviyole ışıga karşı daha dayanıklıdır.
UV işiğa karşı dayanıklı :Kırımızı, Portakal Rengi, Mor, koyu Mavi, beyaz, siyah.
Orta Dayanıklı: Yeşil, Flöresan Portakal, Pembe.
Düşük Dayanıklı: Floresan Pembe, Floresan Sarı,.
Torba/Çantasında olsa bile Güneş altında bırakmamaya özen gösterilmeli.
Uçuş öncesi/sonrası güneş altında yere serili bırakılmamalı,
Araba içi güneşin etkisi ile inanılmaz ısılara ulaşabileceği için gölge bir yerde muhafaza edilmeli. Unutulmamalı ki ısının 50° C'ı aştığı yerlerde gerek kaplama gerekse kumaş büyük ölçüde zarar görür.
Paraşütün yer çalışması veya kalkış yerinin değiştirilmesi esnasında yerde sürüklenmesi kaplamaya oldukça büyük zarar vermektedir.
Kanadın içinde kalan kum ve küçük taş parçaları zımpara gibi kaplamayı aşındırmakta, kumaşa zarar vermektedir.
Eğer bir sebepten dolayı kanadınız ıslandı ise, tamamen kuruduktan sonra, olabildiğince kuru bir yerde ve normal oda sıcaklığında saklanmalıdır,
Güve, fare gibi kemirgenlerden uzakta saklanmalıdır.
Katlama esnasında kanadın hücreleri arasında kalabilecek karınca, çekirge veya böcekler tamamen temizlenmelidir.
Ezmeden, sıkıştırılmadan, mümkün olduğunca serbest bir şekilde, müsait alan var ise katlanmadan saklanmalıdır.
Özellikle hücum kenarlarının çok fazla katlanmaması, Mylar kaplamanın şeklini koruması açısından önemlidir.
Aşındırıcı veya solventlerle kesinlikle temizlenmemeli.
Çok çok az nemli bir sünger ile silinebilir.
Eger çok mecbur kalınırsa, ph derecesi en düşük bebek sabunundan çok az miktarda, yine yumuşak sünger ile silinebilir.
Her uçuş sonrası eğer kumsal türü bir yere iniş yapılmışsa veya kanadın içinde biriken yabancı cisimler varsa bunlar tamamen dışarı çıkartılmalıdır. Sport2'de olan kulak uçlarındaki velkro'lar tam ve daha kolay bir temizlemeyi mümkün kılmaktadır.
Meydana gelebilecek küçük kesik veya deliklerde mutlaka üretici tarafından tavsiye edilen yamalar kullanılmalıdır. Piyasada satılan Koli Banti veya Duck Tape benzeri bantlar kısa süreli işe yarar gibi görünse de aslında kaplama ve kanada zarar vermektedir. Aynı şekilde Denizcilik malzemeleri satılan yerlerde bulabileceğiniz yelken yamaları da benzer riskler taşırlar. Uygulanan yamanın kumaş ile uyumlu olması şarttır. Örneğin Gelvenor kumaş'ta kaplamanın oldukça kaygan olması ve üzerinde mevcut kimyasalın yama ile uyumsuz olması halinde uygulanan yamanın kısa sürede düşer. Delik veya kesiğin büyüklüğüne göre uçuş esnasında bu durum tehlike yaratabilir. Üreticinin önerdiği veya kanat ile beraber sağladığı yamaların kullanılması önemlidir.
Steve Uzochukwu (Dover and Folkestone Hang GlidingClub)
Cross Country Dergisi
Ann Pearse (Gelvenor İhracat Sorumlusu)
Kevin Payne (eski Firebird yeni Freex yöneticisi)
Alper Küçükkaramıklı - Uçak Yüksek Mühendisi
Critter Mountain Wear internet sitesi
Euro PG Forum Arşivleri
Big Air Paragliding Forum Arşivleri
Yamaçparaşütü üreticilerinin internet siteleri
Fotoğraflar:
azoom.ch