Yamaç Paraşütleri için hangi kuruluşun testinin daha geçerli olduğunun yanında tum Avrupa'da yeknesak Test Kurallarının oluşturulması çabaları devam etmektedir. Uluslarası bir kalite protokolünden söz etmek oldukça zor olsa da Avrupa Birliği sürecinde CEN (Comite Europeen de Normalisation) tüm Avrupa için ortak bir standart oluşturabilmek için üye ülkelerin kriterlerini toplamaktadır. Söz konusu çabayı Yamaç Paraşütü için 136 numaralı Teknik Grubun altındaki 6 numaralı çalışma grubu yürütmektedir. Bu çalışma grubu Fransa icin Afnor, İngiltere için BSI, İspanya için AENOR gibi standart'ların kriterlerini toplamakta ve homologasyon çabaları devam etmektedir. Her nekadar 6 numaralı çalışma grubu Yamaç Paraşütleri için standartları belirlemiş olsa da DHV'nin üstünlüğü devam etmektedir.
Yamac paraşütü dizaynları, özellikle bilgisayar yardımı ile yapılan tasarım çalışmaları sayesinde son yıllarda oldukça hızlı gelişmiştir. Hızla gelişen dizaynlar sayesinde, çoğu hafta sonu pilotunun tercih ettiği DHV 1 ve 1-2 kanatlar, bir kaç yıl öncesinin yüksek performanslı kanatlarının hızına ve çevikliğine yaklaşmıstır.
Bu gelişim neredeyse tüm pilotlar tarafından kıstas olarak kabul edilen DHV'nin de test kriterlerinin degismesine, gelistirilmesine yol acmistir. Ülkemizde belirli bir standart söz konusu olmasa da, genel olarak kabul edilen, DHV ve Afnor testleridir.
Söz konusu testler, bu testlerin gelişimi ve bizler için sağladığı güvenliği anlayabilmek amacıyla, DHV'den Hannes Weininger (Teknik Departman Muduru) ve Karl Slezak (Egitim ve Guvenlik Deparman Muduru) ile Yamasut dergisi olarak gorustuk.
Kurumun Eğitim ve Güvenlik Müdürü Karl Slezak'a gore, gerçekleşen kazaların analizi yapıldığında, asimetrik kapanma sonrası veya spiral dalış (budak atma,viril) esnasındaki kanadın dinamik tepkileri gerek testlerde, gerekse eğitimlerde daha da önem kazandı.
Özellikle alçak irtifada yaşanan bir asimetrik kapanma sonrası yaşanan ani dalış pilotlar tarafından sık sık yanlış reaksiyonlar ile düzeltilmeye çalışılmakta ve kazalara yol açmaktadır.
Başlangıç aşamasındaki ve sık uçmayan pilotlar genelde doğru reaksiyon gösterip, hızla tepki veren kanatlarının üstesinden gelebilecek tecrübede değillerdir. Bu sebeple, asimetrik bir kapanma sonrasi, kanadin öne ve yana salınımının sınırlandırılması DHV 1 ve 1-2 sınıfları için özellikle önem kazanmıştır. Aynı sebepten dolayı, spiral dalış esnasında ve spiral'den çıkışta kanadın tepkileri değerlendirilmektedir.
Asagidaki tablodan da gorebileceginiz uzere yeni test kriterlerine iki yeni kriter eklenmiştir. Bunlar kulak kapama (Big Ears) ile ilgili testler olup, asimetrik full stall çıkışı ise testlerden çıkartılmıştır.
|
Eski ve Yeni DHV Test Kriterlerinin Karşılaştırılması
|
|
Eski DHV sistemi
|
Yeni DHV sistemi
|
Değişiklik
|
|
En alt ve en ust kilo limitinde 2 test uçuşu
|
En alt ve en ust kilo limitinde 2 test uçuşu
|
Yok
|
|
Ucus esnasinda uygulanacak manevralar
|
Ucus esnasinda uygulanacak manevralar
|
Çeşitli Değişiklikler
|
|
Kalkış
|
Kalkış
|
Çok az değişiklik var
|
|
Düz Uçuş
|
Düz Uçuş
|
Çok az değişiklik var
|
|
Düz Uçuş (Sadece Azami Kalkış Ağırlığında)
|
Düz Uçuş (Sadece Azami Kalkış Ağırlığında)
|
Çok az değişiklik var
|
|
Dönüşler
|
Dönüşler
|
Çok az değişiklik var
|
|
Fren ile Simetrik Stall uygulanmasi
|
Fren ile Simetrik Stall uygulanmasi
|
Çok az değişiklik var
|
|
Önden Kapanma
|
Önden Kapanma
|
Çok az değişiklik var
|
|
Hızlandırılmış (Speed System'li) Önden Kapanma (Sadece azami kalkış ağırlığında)
|
Hızlandırılmış Önden Kapanma (Sadece azami kalkış ağırlığında)
|
Çok az değişiklik var
|
|
Asimetrik Kapanma
|
Asimetrik Kapanma
|
Çok az değişiklik var
|
|
Hızlandırılmış Asimetrik Kapanma (Sadece azami kalkış ağırlığında)
|
Hızlandırılmış Asimetrik Kapanma (Sadece azami kalkış ağırlığında)
|
Çok az değişiklik var
|
|
Asimetrik Kapanma ve aksi istikamete dönüş
|
Asimetrik Kapanma ve aksi istikamete dönüş
|
Çok az değişiklik var
|
|
Fullstall'dan simetrik çıkış
|
Fullstall'dan simetrik çıkış
|
YOK
|
|
Fullstall'dan asimetrik çıkış
|
|
Kaldırılmıştır
|
|
|
Kulak Kapama
|
YENİ
|
|
|
Hızlandırılmış Kulak Kapama
|
YENİ
|
|
Normal Hizda Spin'e giriş
|
Normal Hizda Spin'e giriş
|
Çok az değişiklik var
|
|
Sabit dönüşten Spin'e giriş
|
Sabit dönüşten Spin'e giriş
|
Çok az değişiklik var
|
|
Spiral dalış
|
Spiral dalış
|
Çok az değişiklik var
|
|
B-stall
|
B-stall
|
Çok az değişiklik var
|
|
İniş
|
İniş
|
YOK
|
Özellikle asimetrik kapanmalara ait kriterlerdeki değişiklik hemen göze çarpmakta. DHV 1 ve 1-2 sınıflarında, kanopi'nin kapaniş sonrası dalışı, yatay eksendeki salınımı ve izlediği kurs'tan sapışı hassas olarak ölçülüp, kanopinin ne kadar dinamik tepki verdiği kaydedilmektedir. Bununla beraber, uygulanan asimetrik kapanmanın acık kalan tarafa olan etkisi de test kriterlerine eklenmiştir.
Hız sistemi (Speed System) veya Trim'li kanatlarda, Düz Uçuş, Kulak Kapama (Big Ears), Simetrik/Frontal (Önden Kapanma) ve Asimetrik Kapanma gibi test manevralari hem normal hizda hem de hızlandırılmış (Speed System'li) olarak gerçekleştirilmektedir. Simetrik ve Asimetrik Kapanmalarda hız sistemi kapanmanın hemen ardından serbest bırakılmakta ve kanadın yatay eksendeki salınımı ve kaç derece öne saldırdığı ölcülmektedir.
Sprial Dalislar ile ilgili test kriterleri de sıkılaştırılmıştır. Daha önceden, dalışı daha az etkilemesi acisindan, test pilotlarının harness'te tamamen dik pozisyonda oturmaları sağlanmaktaydi. Şimdi ise spiral esnasında pilotlar merkez kac kuvvetine karsi gelmediklerinden yanlara eğilmekte ve agirlik merkezini değiştirmektelerdir. Bu yöntem, tecrübesi az olan pilotlarin basina gelebilecekler için daha gerçekçi bir yaklaşımdır. Kanadın spiral'den çıkış karakteristiği veya kararlı bir spiral'e girme eğilimi (-)14m/sn'ye varan çöküş hızlarında test edilmektedir. Çökus hızı, kanadın spiral'e girdikten sonra en az 720 derecelik bir dönüşünden sonra ölçülmektedir. Nisbeten performansı düşük sınıflarda (DHV 1 ve 1-2) sertifikasyon kriteri olarak kanadin (-)14m/sn'ye varan spiralden kendiliginden çıkması gerektiği vurgulanmaktadır.
Devam eden kısımda aktarılacak manevralar, hem kanadin en alt, hem de en ust kilo limitinde gerçekleştirilmektedir. Geçmiste söz konusu manevralar sadece en üst kilo limitinde denenmekteydi. En alt ve en üst kilo limitinde gerçekleştirilecek manevralar şunlardır; Normal ucus, kulak kapama, simetrik ve asimetrik kapanmalar.
Big Ears ve hizlandirilmis Big Ears ile ucus yeni kriterler olarak test manevralarina dahil edilmistir. Soz konusu manevralarda dikkat edilen safha baslangıç ve çıkış anıdır. Test pilotunun doğru sınıflandırmayı yapabilmesi icin ilgilendigi nokta, kulaklarin acildigi anda kanadin deep stall'a veya parachutal stall'a girme eğilimidir.
Stall'dan cikis ise gecmiste hem simetrik hem de asimetrik olarak uygulanmaktaydi. Test pilotu kanadi bilincli olarak Stall'a sokmakta ve cikisi hem simetrik hem de asimetrik olarak gerceklestirmekteydi. Yeni test kriterlerinden asimetrik cikis uyuglamasi kaldırılmıştır.
30km/saat'ten yüksek Stall hızlari artık DHV 2 olarak sınıflandırılmaktadır.
Kalkıs oncesi kanadın hava ile dolmasındaki veya hemen kalkış sonrası tirmanmadaki gecikmeler ise gecmiste DHV 1-2 olarak siniflandirilmasina girebilmesine rağmen artik DHV 2 olarak sınıflandırılmaktadır.
Kanadın sahip olduğu hız aralığı yeni bir kriter olarak sunulmustur. Trim hızı ve Stall hızı arasındaki fark ne kadar büyükse kanadın uçuş karakteristiği ve kontrolü nisbeten kolay kabul edilmektedir.
Yeni testlerde Twist'e egilim icin daha anlasilir bir aciklama saglanmaktadir.
Bircok manevranin sonucu olarak Yüksek, Düşük veya ortalama gibi “genel” ifadeler kullanılmaktaydı. Mukayesenin kolay yapilabilmesi acisindan soz konusu manevrada gerceklestirilen sonuçlar artık ölçülebilir cinsten bu ifadelere ek olarak verilmektedir.
Tüm bu testlerin sonucunda kanatın sınıflandırılması gerçekleşmektedir. Söz konusu sınıflandırma DHV'ye göre aşağıdaki şekildedir;
1 = Çaba ve dikkat gerektirmeyen, kolay idare edilebilen ve hatayı affeden, cezalandırmayan kanatlar
1-2 = Çaba dikkat gerektirmeyen kanatlar
2 = Çaba ve dikkat gerektiren, aksaklıklara dinamik reaksiyon gerektiren ve düzenli olarak uçuş yapan pilotlara uygun kanatlar
2-3 = Çok çaba ve dikkat gerektiren, aksaklıklara anında reaksiyon gerektiren, çok az hata payı olan ve sıkça uçan tecrübeli pilotlar için kanatlar
3 = Çok çaba ve dikkat gerektiren, aksaklıklara anında reaksiyon gerektiren, hata payı olmayan ve son derece sık uçan tecrübeli pilotlar için kanatlar
Değişen test kriterleri ile SIV kurslarının da yapısında değişiklik gerekmektedir. Bir başka sayının konusu olan bu hususta önemli olan, değişen kanat karakteristiklerine uygun olarak SIV kurslarında gerçekleştirilen manevralarında değişmesi gerektiğidir. Günümüzde, yeni kanatların uçuş karakteristiğini tamamen özümsemiş olan bazı eğitmenler, SIV kurlarında ki bazı manevraları DHV Testlerinde olduğu gibi normal hızda ve hızlandırılmış (Speed System'li) olarak gerçekleştirmektedirler...
GPS Kullanımı